Ewelina Ratajczak
- Czym jest choroba współistniejąca?
- Co wpływa na rozwijanie się chorób współistniejących?
- Przykładowe choroby współistniejące
- Czy można ubezpieczyć się od choroby współistniejącej?
- Jak można ograniczyć rozwój chorób współistniejących?
- Jakie wyłączenia odpowiedzialności mogą obowiązywać w ubezpieczeniu uwzględniającym choroby współistniejące?
Czym jest choroba współistniejąca?
Choroby współistniejące, czyli wielochorobowość, to jednoczesne występowanie u pacjenta dwóch lub więcej schorzeń. U osoby z chorobami współistniejącymi w tym samym momencie mogą wystąpić na przykład objawy choroby serca, ciężkie zapalenie układu oddechowego oraz nowotwór.
Takie schorzenia mogą wzajemnie wpływać na swój przebieg, nasilać objawy albo utrudniać leczenie. Wymagają też szczególnej ostrożności przy doborze leków, ponieważ preparat stosowany w jednej chorobie może być niewskazany przy innym rozpoznaniu albo wchodzić w interakcje z pozostałymi lekami. Im więcej chorób występuje u pacjenta jednocześnie, tym większe może być ryzyko powikłań, hospitalizacji oraz konieczności stałej kontroli stanu zdrowia.
W przypadku chorób współistniejących leczenie powinno uwzględniać wszystkie rozpoznania pacjenta, a nie tylko chorobę podstawową. Wspólne podejmowanie decyzji przez lekarza i pacjenta pomaga ustalić priorytety leczenia, dobrać bezpieczną farmakoterapię i ograniczyć ryzyko interakcji lekowych. W opiece nad osobami z wielochorobowością stosuje się także narzędzia do analizy ryzyka, ponieważ przewlekłe stany zapalne mogą zwiększać m.in. ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych. Znaczenie ma również zintegrowany plan opieki, który ogranicza liczbę nieskoordynowanych wizyt u różnych specjalistów. U pacjentów z chorobami przewlekłymi ważne są też wsparcie psychiczne, zdrowa dieta i regularna aktywność fizyczna dopasowana do stanu zdrowia
– wyjaśnia Ewelina Ratajczak, ekspertka ds. ubezpieczeń Rankomat.
Co wpływa na rozwijanie się chorób współistniejących?
Choroby współistniejące dotykają najczęściej osób po 65 roku życia. Typowe dla wieku podeszłego schorzenia to między innymi: nadciśnienie tętnicze, przerost lub nowotwór prostaty, cukrzyca oraz osteoporoza. Dokładne czynniki ryzyka występowania chorób współistniejących nie zostały jeszcze poznane, przypuszcza się, że poza wiekiem na ich rozwój mają wpływ także:
- błędy personelu medycznego,
- czynniki genetyczne,
- czynniki środowiskowe,
- przewlekłe zakażenia,
- stany zapalne,
- zaburzenia metaboliczne.
Szacuje się, że w Unii Europejskiej na wielochorobowość cierpi już co najmniej 50 milionów osób, liczba przypadków będzie wzrastać wraz ze starzeniem się społeczeństwa.
W Polsce problem wielochorobowości jest szczególnie widoczny wśród seniorów. Dane badania PolSenior2 wskazują, że dotyczy on prawie 70% osób w wieku 60–65 lat oraz około 90% osób w wieku 80–90 lat [1].
Przykładowe choroby współistniejące
Osoba, u której zdiagnozowano choroby współistniejące, zmaga się z kilkoma schorzeniami naraz. Przykładowe choroby współistniejące to:
- u chorującego na serce: choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, nadwaga, niedokrwistość, przewlekła choroba płuc,
- u osób chorych na depresję: bóle głowy, fibromilagia, lęki, reumatoidalne zapalenie stawów,
- u osób z wrodzoną wadą serca: nadciśnienie tętnicze, przewlekłe choroby płuc, schorzenia tarczycy, udar mózgu, zaburzenia psychiczne, zaburzenia neurologiczne,
- u otyłych: cukrzyca typu 2, hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze,
- u reumatyków: choroby serca i naczyń, toczeń, zapalenie łuszczycowe stawów.
Czy można ubezpieczyć się od choroby współistniejącej?
Można ubiegać się o ubezpieczenie na życie lub zdrowie, mając choroby współistniejące, ale nie oznacza to automatycznie ochrony za skutki schorzeń rozpoznanych przed podpisaniem umowy. Towarzystwo ubezpieczeniowe może zapytać o stan zdrowia, historię leczenia, przyjmowane leki, przebyte operacje i hospitalizacje. Na tej podstawie może zaakceptować wniosek, zaproponować inną składkę, wyłączyć część zdarzeń z ochrony albo odmówić zawarcia umowy.
| Warto wiedzieć! Ubezpieczenie może obejmować np. śmierć, poważne zachorowanie, pobyt w szpitalu, operację albo niezdolność do pracy, lecz tylko wtedy, gdy zdarzenie spełnia definicję z OWU. Szczególne znaczenie mają zapisy o wcześniejszych chorobach, karencji, wyłączeniach odpowiedzialności i obowiązku podania prawdziwych informacji we wniosku. |
| Towarzystwo ubezpieczeniowe | Rodzaj ochrony | Co może obejmować? |
| PZU Życie – dodatkowe indywidualne ubezpieczenie na wypadek ciężkich chorób | Umowa dodatkowa do indywidualnego ubezpieczenia na życie | Wypłatę świadczenia po rozpoznaniu ciężkiej choroby wskazanej w OWU, m.in. nowotworu złośliwego, zawału serca, udaru mózgu, stwardnienia rozsianego albo choroby Parkinsona w wybranym wariancie. Suma ubezpieczenia może wynosić nawet do 1 mln zł. |
| Nationale-Nederlanden – ubezpieczenia na wypadek poważnych chorób | Umowy dodatkowe do ubezpieczenia na życie, m.in. Ochrona Jutra | Wypłatę pieniędzy po diagnozie choroby objętej zakresem umowy. W zależności od wariantu ochrona może dotyczyć m.in. zawału serca, udaru, chorób układu krążenia, chorób immunologicznych, chorób zakaźnych albo chorób rozszerzających się wraz z wiekiem ubezpieczonego. |
| Warta – Warta Ochrona | Ubezpieczenie na życie i zdrowie z możliwością ochrony na wypadek poważnych chorób | Ochronę na wypadek śmierci, poważnej choroby, niezdolności do pracy, wypadku, urazu albo pobytu w szpitalu, zależnie od wybranego zakresu. Warta wskazuje wypłatę nawet do 1 mln zł w razie poważnej choroby oraz ochronę w przypadku 75 chorób. |
| Allianz – Wypłata w razie poważnej choroby | Umowa dodatkowa do ubezpieczenia Twoje Życie albo Twój Plan | Wypłatę świadczenia w razie wystąpienia poważnej choroby wskazanej w OWU, m.in. nowotworu złośliwego, świeżego zawału serca albo udaru mózgu. Ochrona może wynosić nawet do 1 000 000 zł, zależnie od wybranej sumy ubezpieczenia. |
Tabela 1. Przykładowe ubezpieczenia na życie i zdrowie, które mogą zapewniać ochronę na wypadek poważnych chorób. Źródło: opracowanie własne na podstawie aktualnych informacji produktowych i OWU towarzystw ubezpieczeniowych (23.06.2026 r.).
| Przykład Pan Jan chorował na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i przewlekłą chorobę nerek, ale podał te informacje we wniosku oraz dostarczył dokumentację dotyczącą ogólnego stanu zdrowia. Po kilku miesiącach od rozpoczęcia ochrony trafił do szpitala z powodu ostrego zakażenia wirusem SARS-CoV-2, a hospitalizacja spełniała warunki opisane w OWU. Ubezpieczyciel wypłacił świadczenie, ponieważ zdarzenie było objęte zakresem polisy, a choroby współistniejące zostały wcześniej zgłoszone. Inaczej wyglądała sytuacja pana Tomasza, który zataił niewydolność serca, wcześniejsze epizody niewydolności nerek oraz wieloletnie palenie tytoniu. Gdy zgłosił roszczenie po hospitalizacji związanej z COVID-19 i nasileniem chorób przewlekłych, ubezpieczyciel sprawdził dokumentację medyczną i odmówił wypłaty. Powodem nie był sam fakt, że pan Tomasz należał do chorych przewlekle, ale zatajenie informacji, które mogły mieć wpływ na ocenę ryzyka, składkę i decyzję o objęciu ochroną. |
Jak można ograniczyć rozwój chorób współistniejących?
Rozwój chorób współistniejących można ograniczać przez profilaktykę, np.:
- leczenie zaburzeń metabolicznych,
- kontrolę masy ciała,
- unikanie palenia tytoniu,
- rezygnację z picia alkoholu,
- regularne badania.
Znaczenie ma też monitorowanie chorób takich jak niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, POChP, włóknienie płuc czy schorzenia związane z zespołem metabolicznym.
Jakie wyłączenia odpowiedzialności mogą obowiązywać w ubezpieczeniu uwzględniającym choroby współistniejące?
Przed zakupem polisy na życie warto zapoznać się dokładnie z dokumentem OWU. Ubezpieczyciel może odmówić wypłacenia pieniędzy z polisy, jeśli choroba była już wcześniej rozpoznana i leczona, a także wtedy, gdy zachorowanie miało związek z:
- popełnieniem lub usiłowaniem popełnienia przestępstwa,
- próbą popełnienia samobójstwa, samookaleczenia lub okaleczenia na własną prośbę, niezależnie od stanu poczytalności,
- przyjmowaniem alkoholu, środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych z wyjątkiem leków zażywanych na zlecenie lekarza,
- wadami wrodzonymi i ich następstwami.
Karencja trwa zazwyczaj od 30 dni do 12 miesięcy.
Ubezpieczenie na życie gwarantuje wsparcie finansowe w wielu trudnych sytuacjach, także wtedy, gdy u ubezpieczonego zdiagnozowano choroby współistniejące. Przed zakupem polisy warto przejrzeć dokładnie OWU, aby zapewnić sobie najlepszą ochronę, można użyć także kalkulatora ubezpieczeń. W 1 kalkulacji da się porównać nawet 5 ofert różnych ubezpieczycieli i wybrać najkorzystniejszą z nich.