Znajdź najtańsze ubezpieczenie

Suma ubezpieczenia

Zakres polisy

Porównaj ceny

Uwaga na niedozwolone zapisy w umowach

Adrianna Chruściel
Zaktualizowano: 20.05.2016

Zawierając umowę polisy na życie zyskujemy gwarancję wypłaty świadczenia w określonych sytuacjach, o ile nie zgodzimy się niekorzystne dla nas warunki. Te niedozwolone zapisy, czyli klauzule abuzywne, są do uniknięcia, jeśli uważnie przeczytamy dokument OWU.

Porównaj Ceny

Spis treści

Co to jest klauzula ubezpieczeniowa?
Jak działa klauzula ubezpieczeniowa?
Po co jest klauzula ubezpieczeniowa?
Czym są klauzule abuzywne w ubezpieczeniu na życie?
Przykładowe klauzule abuzywne w ubezpieczeniach
Gdzie znaleźć informacje o klauzuli ubezpieczeniowej?
Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty PZU
Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty Warta
Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty Nationale-Nederlanden
Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty UNIQA
Na co jeszcze zwracać uwagę przy zakupie polisy na życie?
Gdzie znaleźć dobre ubezpieczenie na życie?

Klauzula w umowie ubezpieczenia precyzuje, w jakich okolicznościach ubezpieczyciel może odstąpić od warunków porozumienia. Jak sprawdzić, czy zapis ten jest korzystny dla płatnika składek? Gdzie można znaleźć więcej informacji na ten temat? Odpowiadamy na te pytania w artykule.

Porównaj oferty

Co to jest klauzula ubezpieczeniowa?

Klauzula ubezpieczeniowa to zapis, który precyzuje warunki związane z ochroną, zmianami w umowie czy też wypłatą odszkodowania. Jest to część umowy ubezpieczeniowej, z którą warto się zapoznać przed jej podpisaniem.

Jak działa klauzula ubezpieczeniowa?

Klauzula w polisie precyzuje, w jakich okolicznościach ubezpieczyciel może odmówić przekazania świadczenia. Wtedy mowa o tzw. wyłączeniach odpowiedzialności. Inny przykład klauzuli to zapis o karencji, czyli określonym czasie pomiędzy zdarzeniem a zawarciem umowy, kiedy jeszcze nie przysługuje ochrona ani związane z nią odszkodowania.

Po co jest klauzula ubezpieczeniowa?

Klauzula w ubezpieczeniu ma za zadanie uchronić towarzystwo ubezpieczeniowe przed próbami wyłudzenia odszkodowania. Każdy płatnik składek może liczyć na ochronę w określonych sytuacjach opisanych w umowie, co jest dodatkowo regulowane klauzulami.

Czym są klauzule abuzywne w ubezpieczeniu na życie?

Najprościej mówiąc, to wszelkie zapisy, które znalazły się w umowie, a które nie zostały uzgodnione z klientem. Taka sytuacja występuje często w przypadku umów z bankami, towarzystwami ubezpieczeniowymi czy biurami podróży.

Polskie prawo, a dokładniej art. 3851 Kodeksu cywilnego, definiuje klauzule abuzywne jako:
Postanowienia umowy zawieranej pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą, nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem, kształtujące jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy.

Przykładowe klauzule abuzywne w ubezpieczeniach

Umowa polisy na życie to często nawet kilkadziesiąt stron zapisanych drobnym drukiem i w dodatku językiem ubezpieczeniowym. Oprócz znajomości podstawowych pojęć (np. karencja, franszyza czy indeksacja), warto zwrócić uwagę w takiej umowie, czy:

istnieje możliwość odstąpienia od umowy (i na jakich zasadach);
ubezpieczyciel nalicza karę za odstąpienie od umowy (i jak wysoką);
czy ubezpieczyciel określa właściwy sąd do rozpatrywania ewentualnych sporów;
ubezpieczyciel wyłącza lub ogranicza odpowiedzialność własną, jeśli nie wywiąże się z ochrony.

Na powyższe elementy warto zwrócić szczególną uwagę, gdy będziemy zapoznawać się z dokumentem Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, czyli swoistym regulaminem polisy. Pamiętajmy też, że OWU dostępne na stronie towarzystwa może różnić się od OWU, które dostaniemy po zawarciu umowy.

Przykładowe klauzule abuzywne obecne w umowach ubezpieczeniowych według raportu Rzecznika Finansowego z 2012 roku:

Wszystkie spory wynikające z umowy ubezpieczenia będą rozstrzygane przez Sąd Powszechny właściwy ze względu na siedzibę Towarzystwa
Odpowiedzialność TU w odniesieniu do poszczególnych ubezpieczonych wygasa (…) w razie wypowiedzenia umowy ubezpieczenia z upływem ostatniego miesiąca za który opłacono składkę, najpóźniej jednak z dniem rozwiązania umowy ubezpieczenia
Jeżeli na podstawie wniosku, złożonego dokumentu lub oświadczenia Ubezpieczający uzyskał nienależną obniżkę składki, Ubezpieczycielowi przysługuje prawo żądania dopłaty składki wraz z odsetkami, a w przypadku gdy szkoda już powstała – prawo do obniżenia odszkodowania o kwotę zaniżonej składki lub prawo całkowitego jej odmówienia
W razie odstąpienia od umowy składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, gdy w okresie ubezpieczenia nie wystąpiła szkoda, za którą Ubezpieczyciel wypłacił odszkodowania lub jest obowiązany do jego wypłacenia
Zwrot składki za niewykorzystany okres ubezpieczenia nastąpi po potrąceniu kosztów manipulacyjnych w wysokości 20% zwracanej składki

W razie jakichkolwiek wątpliwości przysługuje nam prawo odstąpienia od umowy w ciągu 30 dni od jej zawarcia.

Gdzie znaleźć informacje o klauzuli ubezpieczeniowej?

Szczegółowe informacje dotyczące klauzuli w polisie można znaleźć w dokumencie OWU (Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia). Jest on zawsze dostępny na stronie internetowej ubezpieczyciela oraz dodatkowo przedstawiany do wglądu przed podpisaniem umowy ubezpieczenia. Najważniejsze w OWU są rozdziały dotyczące karencji, wyłączeń odpowiedzialności oraz zasad związanych ze zmianą warunków umowy czy też jej wypowiedzeniem przez jedną ze stron.

Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty PZU

W OWU ubezpieczenia PZU Wsparcie w Życiu i Zdrowiu można znaleźć zapis mówiący o tym, że: ochrona ubezpieczeniowa obejmuje ryzyka, takie jak: śmierć, śmierć w wyniku nieszczęśliwego wypadku, śmierć spowodowana wypadkiem komunikacyjnym, trwały uszczerbek na zdrowiu, wystąpienie ciężkiej choroby, pobyt w szpitalu, operacje chirurgiczne czy złamanie kości, ale zakres można rozszerzyć także o świadczenia zdrowotne, zarówno dla płatnika składek, jak i osoby współubezpieczonej (małżonka lub partnera życiowego).

Znalazła się tam klauzula polisowa mówiąca o tym, że umowę może zawrzeć osoba, która nie przebywa na zwolnieniu lekarskim, w szpitalu, hospicjum, placówce dla przewlekle chorych, na świadczeniu rehabilitacyjnym ani nie jest uznana za niezdolną do pracy. Firma zabezpiecza się także zapisem, który mówi o braku odpowiedzialności ze strony ubezpieczyciela w sytuacji, gdy deklaracja zostanie podpisana na zwolnieniu lekarskim lub płatnik składek poda nieprawdziwe informacje w oświadczeniu składanym przed objęciem ochroną ubezpieczeniową.

Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty Warta

W OWU Warta Ubezpieczenie dla Ciebie i rodziny znalazła się informacja, która mówi, że przedmiotem ubezpieczenia jest życie i zdrowie ubezpieczonego oraz współubezpieczonych, przedstawiono również różne warianty ochrony, wraz z możliwością rozszerzenia o pakiety dodatkowe. Zamieszczono także zapis, precyzujący, że ubezpieczający może wybrać wyłącznie jeden wariant pakietu dodatkowego, natomiast wszelkich zmian pakietów można dokonywać w każdym czasie trwania umowy ubezpieczenia.

Klauzula ubezpieczeniowa Warta zastrzega, że ubezpieczyciel ma prawo odmówić zawarcia umowy ubezpieczenia, reguluje również okoliczności, w jakich porozumienie zostanie rozwiązane. Ochrona wygasa przede wszystkim w wyniku upływu okresu, na jaki została zawarta umowa oraz, jeśli ubezpieczający złoży wypowiedzenie lub wniosek o odstąpienie. Świadczenia nie przysługują, gdy nastąpiły zaległości w płatnościach lub płatnik składek skończył 70. rok życia.

Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty Nationale-Nederlanden

W OWU Nationale-Nederlanden Ochrona Jutra określono, że ochroną ubezpieczeniową może zostać objęta osoba w wieku poniżej 71 lat. Ubezpieczyciel jasno wskazuje również sytuacje, w których pieniądze z ubezpieczenia nie zostaną wypłacone. Należą do nich:

poniesienie śmierci w wyniku wojny lub masowego skażenia chemicznego/biologicznego/radioaktywnego,
popełnienie samobójstwa w ciągu 2 lat od rozpoczęcia ubezpieczenia,
udział w zamieszkach lub aktach terroru.

W OWU znalazł się także zapis, który mówi o tym, że odszkodowanie nie zostanie wypłacone, jeśli świadczenie miałoby być realizowane na rzecz osoby występującej na liście sankcyjnej, zamieszkałej w krajach o nieakceptowalnym poziomie ryzyka (kraje UHRC, aktualna lista jest dostępna na stronie internetowej towarzystwa ubezpieczeniowego) lub prowadzącej działalność w jednym ze wspomnianych krajów.

Informacje o klauzuli ubezpieczeniowej na przykładzie oferty UNIQA

W OWU produktu oferowanego przez Uniqa o nazwie Ochrona z Plusem Pakiet Moje Dziecko zostały zawarte informacje na temat zakresu ochrony dla ubezpieczonego oraz jego dziecka, na końcu załączono również tabele uszczerbków lub uszkodzeń ciała dziecka oraz wykazy procedur medycznych w konkretnych przypadkach. Towarzystwo ubezpieczeniowe zastrzega sobie prawo do oceny ryzyka ubezpieczeniowego i, zgodnie z klauzulą polisową, może zażądać udzielenia informacji o stanie zdrowia w zakresie zawartym we wniosku oraz ankiecie medycznej, dostarczenia dodatkowych dokumentów dotyczących stanu zdrowia, a nawet skierowania na badania medyczne, z wyłączeniem badań genetycznych.

Dokument definiuje, co oznacza nieopłacenie składki oraz jakie są tego konsekwencje, informuje również, w jakich sytuacjach towarzystwo ubezpieczeniowe nie ponosi odpowiedzialności i co za tym idzie, nie wypłaca odszkodowania. Należą do nich np.:

masowe skażenie chemiczne/biologiczne/radioaktywne,
nieszczęśliwy wypadek będący następstwem spożycia przez ubezpieczonego alkoholu lub niezaleconego przez lekarza zażycia leków, narkotyków, środków odurzających lub psychotropowych,
poddanie się zabiegowi o charakterze medycznym przeprowadzonemu poza kontrolą lekarza,
popełnienie czynu spełniającego ustawowe znamiona przestępstwa,
popełnienie samobójstwa, w okresie 2 lat od daty objęcia ochroną ubezpieczeniową,
samookaleczenie lub okaleczenie osoby ubezpieczonej na jej prośbę,
udział w wyścigach,
uprawianie niebezpiecznych sportów lub aktywności fizycznej (sportów lotniczych, wspinaczki, speleologii, skoków na linie, nurkowania z użyciem specjalistycznego sprzętu, sportów motorowych i motorowodnych, sportów spadochronowych, sportów walki (nie dotyczy celów rekreacyjnych),
zachorowanie na AIDS lub zakażenie wirusem HIV,
zdarzenie wskutek działań wojennych, zbrojnych albo świadomego i dobrowolnego uczestnictwa ubezpieczonego w aktach terroryzmu, przemocy lub zamieszkach (z wyjątkiem wykonywania czynności służbowych, stanu wyższej konieczności lub obrony koniecznej),

Pełna lista zapisów, które odnoszą się do umowy podstawowej oraz wszystkich umów dodatkowych, jest dostępna do wglądu na stronie internetowej ubezpieczyciela.

Na co jeszcze zwracać uwagę przy zakupie polisy na życie?

Dokument OWU (Ogólne Warunki Ubezpieczenia) wraz z klauzulami ubezpieczeniowymi powinien zostać dokładnie przeanalizowany przed podpisaniem umowy ubezpieczenia, a także po zawarciu porozumienia, ponieważ zawarte w nim informacje są wiążące dla obu stron. Warto zwrócić w szczególności uwagę na:

limity odpowiedzialności — w umowie ubezpieczenia można znaleźć określoną liczbę dostępnych świadczeń oraz progi, w ramach których można skorzystać z odszkodowania, ich przekroczenie skutkuje brakiem pieniędzy z polisy,
opłaty dodatkowe – przed podpisaniem umowy należy sprawdzić, ile wynoszą opłaty manipulacyjne, jak działają zniżki, kiedy i z czego może wynikać podwyższenie składki czy też potrącenia. Ostateczny koszt zakupu polisy musi zostać okazany klientowi przed popisaniem umowy,
sposób zgłaszania roszczenia ubezpieczycielowi – warto zapoznać się z procedurami obowiązującymi w danej firmie ubezpieczeniowej, aby w trudnej sytuacji mieć świadomość tego, jakie dokumenty są wymagane oraz co należy robić, aby uzyskać odszkodowanie,
wysokość sumy ubezpieczenia — niektóre firmy ubezpieczeniowe dopuszczają możliwość modyfikacji sumy ubezpieczenia, jednak może się to wiązać ze zmianą oferty i zmniejszonym zakresem ochrony,
zakres ochrony — zawsze warto dokładnie sprawdzić szczegółowe warunki ochrony. Ubezpieczony powinien się upewnić co i na jakich zasadach mu przysługuje, np. czy może liczyć na różne pakiety assistance.

Bardzo ważne są klauzule ubezpieczeniowe, które są niekorzystne z punktu widzenia płatnika składek. Jedną z nich jest informacja o karencji. Jest to czasowe wyłączenie odpowiedzialności, mówiące np. o tym, że jeśli w określonym czasie po podpisaniu umowy dojdzie do wystąpienia zdarzenia, ubezpieczony nie otrzyma z tego tytułu odszkodowania. W przypadku samobójstw karencja wynosi zwykle 2 lata, dla ciąży i narodzin dziecka około 9-12 miesięcy, natomiast dla wydarzeń takich jak poważne zachorowanie czy przebyta operacja — kilka miesięcy (zazwyczaj 3-6).

Istotną klauzulą w polisie są również wyłączenia odpowiedzialności. Zaistnienie sytuacji wymienionych w tych zapisach może bowiem poskutkować odmową wypłaty odszkodowania.

Oto przykłady wyłączeń odpowiedzialności, które są często zamieszczane w OWU to:

brak terminowości w opłacaniu składek,
niedostarczenie na czas dokumentów wymaganych dla ustalenia zasadności roszczenia,
niestosowanie się do wskazówek lekarza skutkujące pogorszeniem stanu zdrowia,
popełnienie lub próba popełnienia przestępstwa,
przebywanie na terenie państwa, w którym toczą się działania wojenne,
stosowanie niezalecanych przez lekarza leków, narkotyków, środków odurzających, psychoaktywnych lub psychotropowych,
udział w bójkach lub protestach,
udzielenie nieprawidłowych informacji na temat stanu zdrowia podczas podpisywania umowy,
uszczerbek na zdrowiu lub śmierć w wyniku próby samobójczej,
uszczerbek na zdrowiu lub śmierć w wyniku uprawiania sportów ekstremalnych,
zatajenie informacji o stanie zdrowia na etapie podpisywania umowy,
zdarzenie w następstwie prowadzenia samochodu pod wpływem środków odurzających.

Przed zakupem jakiegokolwiek ubezpieczenia należy dokładnie zapoznać się z treścią umowy oraz dokumentem OWU. Dzięki temu unikniemy nieprzyjemnych niespodzianek w przyszłości.

— mówi Ewelina Ratajczak, ekspertka portalu rankingubezpieczennazycie.pl.

Gdzie znaleźć dobre ubezpieczenie na życie?

Dobre ubezpieczenie na życie, czyli takie, które zapewnia korzystne warunki ochrony płatnikowi składek oraz jego bliskim, istnieje, jednak jego poszukiwania mogą trwać bardzo długo. W szczególności osoby, które nie są zaznajomione z terminologią ubezpieczeniową, mogą się pogubić w skomplikowanej treści umowy, klauzulach polisowych czy też różnych dodatkowych zapisach.

Na szczęście przed zakupem polisy można skorzystać z porównywarki ubezpieczeń, która wykona żmudną pracę polegającą na selekcji ofert w imieniu osoby zainteresowanej. Wystarczy wypełnić krótki formularz, aby dotrzeć do najlepszych i najbardziej opłacalnych ofert ubezpieczeniowych.

Porównaj oferty

Ubezpieczenie na życie daje ochronę finansową w wielu sytuacjach zagrożenia życia i zdrowia dla Ciebie i Twoich bliskich. Nie mniej ważne są warunki zawieranej umowy, jak i cena takiej polisy, dlatego, aby uniknąć przepłacania za składkę, warto najpierw porównać ceny ubezpieczeń w naszym kalkulatorze. Ofertę spośród 20 dostępnych towarzystw ubezpieczeń znajdziesz już od 3 złotych dziennie. W 1 kalkulacji możesz porównać aż do 5 ofert.

To warto wiedzieć

1. Niedozwolone zapisy w umowach ubezpieczeniowych występują w przypadku rażących naruszeń dobra klienta

2. Tzw. klauzule abuzywne mogą pojawić się w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia jeszcze przed zawarciem umowy

3. Także po zawarciu umowy ubezpieczony jest narażony na obecność klauzul abuzywnych, jednak ma prawo odstąpić od takiej umowy (i każdej innej) w terminie 30 dni od jej zawarcia

4. Abu uniknąć niedozwolonych zapisów w umowie polisy na życie, najlepiej jest wnikliwie przeczytać dokument OWU

FAQ – najczęściej zadawane pytania dotyczące klauzuli ubezpieczeniowej

Co to jest klauzula abuzywna?

Klauzulą abuzywną nazywa się zapisy, które kształtują prawa i obowiązki jednej ze stron w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz zamieszczono je w umowie bez uzgodnienia tego z klientem.
Jak działa klauzula ubezpieczeniowa?

Klauzula w polisie chroni towarzystwo ubezpieczeniowe na wypadek prób wyłudzenia odszkodowania przez klienta. Przykładowo, zapis o karencji informuje, że jeśli od podpisania umowy nie minął pewien określony czas, odszkodowanie jeszcze nie przysługuje. Tymczasem klauzula o wyłączeniach odpowiedzialności określa sytuacje, których zaistnienie skutkuje odmową wypłaty świadczenia (ze względu na ryzyko oszustwa ze strony ubezpieczonego). Szczegółowe informacje oraz zapisy dotyczące ochrony można znaleźć w dokumencie OWU (Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia).
Jaki jest cel klauzuli ubezpieczeniowej?

Klauzula ubezpieczeniowa reguluje różne warunki związane z ochroną polisową, celem zabezpieczenia firmy przed próbami wyłudzenia odszkodowania, natomiast klienta — przed nieuczciwymi praktykami ze strony TU.
Czy warto zdecydować się na polisę z klauzulą ubezpieczeniową?

Tak, jednak dobrze się zapoznać z dokumentem OWU, który można znaleźć na stronie internetowej każdego towarzystwa ubezpieczeniowego, przed zawarciem umowy, a nie w chwili jej podpisywania. Jeśli klauzula ubezpieczeniowa jest korzystna dla obu stron, nic nie stoi na przeszkodzie, aby zawrzeć umowę.
Co to są klauzule niedozwolone?

Klauzule niedozwolone to zapisy, które pojawiły się w umowie ubezpieczenia, mimo że są one niezgodne z prawem. Rejestr Klauzul niedozwolonych można znaleźć na stronie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jeśli płatnik składek zauważy, że podpisana przez niego umowa nie spełnia określonych tam wymogów, warunki porozumienia nie są wiążące, możliwe jest również złożenie pozwu przeciwko firmie ubezpieczeniowej.

Autor

Adrianna Chruściel

Odpowiedzialna za treści dotyczące ubezpieczeń na życie. Copywriterka z zamiłowania i pasji. Od 5 lat dzieli się swoją wiedzą i przekazuje ją dalej. Lubi kryminały i dobry film, a w swoim czasie wolnym stawia na rozwój osobisty.